فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ وَ مَنْ مَعَكَ عَلَى الْفُلْكِ فَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَجَّانا مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿۲۸﴾
و هنگامی که تو و همراهانت بر کشتی قرار گرفتید، بگو: سپاس(1) خاصّ خداست که ما را از [آسیب] ستمگران نجات داد.344
مؤمنون (23)
28
حمد در زبان عرب به معنای سپاس و ستایش - هر دو - آمده است؛ سپاس در برابر نعمت و ستایش در برابر کمالات ذاتی او. برای توضیح بیشتر به زیرنویس آیه 34 فاطر(35) مراجعه فرمایید.
وَ قُلْ رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلاً مُبارَكاً وَ أَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ ﴿۲۹﴾
و بگو: صاحباختیارا، مرا در جایگاهی مبارک فرود آر، که بهتر از همه اسکان میبخشی.344
مؤمنون (23)
29
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ وَ إِنْ كُنَّا لَمُبْتَلِينَ ﴿۳۰﴾
در این [ماجرا] نشانههایی است و مسلّماً [همه را] به آزمون میگیریم(1).344
مؤمنون (23)
30
به آیه 155 بقره(2) و 35 انبیاء(21) توجّه فرمایید.
ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرِينَ ﴿۳۱﴾
آنگاه از پی آنان نسل دیگری پدید آوردیم(1).344
مؤمنون (23)
31
منظور طایفه عاد است که پس از قوم نوح میزیستند و پیامبرشان هود بود؛ به آیات 116-124 شعراء(26) توجّه فرمایید.
فَأَرْسَلْنا فِيهِمْ رَسُولاً مِنْهُمْ أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ ﴿۳۲﴾
و در میان آنان رسولی از خودشان فرستادیم که خدای را بندگی کنید، هیچ معبودی جز او ندارید؛ آیا پروا نمیکنید؟344
مؤمنون (23)
32
وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ الْآخِرَةِ وَ أَتْرَفْناهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ما هذا إِلاَّ بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَ يَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ ﴿۳۳﴾
سران قومش که انکار میورزیدند و دیدار آخرت را دروغ میشمردند و در زندگی دنیا فرصت عیاشی به آنان داده بودیم، گفتند: این [مرد] جز بشری همچون شما نیست، که غذا میخورد از آنچه شما میخورید و میآشامد از آنچه شما میآشامید؛344
مؤمنون (23)
33
وَ لَئِنْ أَطَعْتُمْ بَشَراً مِثْلَكُمْ إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ ﴿۳۴﴾
و اگر بشری مثل خودتان را اطاعت کنید، مسلّماً زیانکار خواهید شد(1).344
مؤمنون (23)
34
مفهوم آیه به بیان دیگر در آیات 94 اسراء(17) و 14 فصلت(41) آمده و پاسخ گفتار جاهلانه آنان در آیات 38 رعد(13) و 20 فرقان(25) آمده است.
أَ يَعِدُكُمْ أَنَّكُمْ إِذا مِتُّمْ وَ كُنْتُمْ تُراباً وَ عِظاماً أَنَّكُمْ مُخْرَجُونَ ﴿۳۵﴾
چگونه به شما وعده میدهد که چون مُردید و خاک و استخوان شدید، [از گورها زنده] سر برمیآورید(1)؟344
مؤمنون (23)
35
بیان دیگرشان در این زمینه در آیات 78 یس(36) و 47 واقعه(56) آمده است.
هَيْهاتَ هَيْهاتَ لِما تُوعَدُونَ ﴿۳۶﴾
آنچه وعده داده میشوید(1)، بعید است، بعید!344
مؤمنون (23)
36
پس از کلمه «هیهات» اگر حرف «لام» بیاید زائد است.
إِنْ هِيَ إِلاَّ حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ ﴿۳۷﴾
جز زندگی دنیای ما هیچ [خبری] نیست، [گروهی] میمیریم و [گروهی] زندگی میکنیم و هرگز برانگیخته نخواهیم شد.344
مؤمنون (23)
37
إِنْ هُوَ إِلاَّ رَجُلٌ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً وَ ما نَحْنُ لَهُ بِمُؤْمِنِينَ ﴿۳۸﴾
او مردی است که دروغ به خدا نسبت میدهد و باورش نمیکنیم.344
مؤمنون (23)
38
قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما كَذَّبُونِ ﴿۳۹﴾
[هود] گفت: صاحباختیارا، مرا در برابر تکذیب آنان یاری کن.344
مؤمنون (23)
39
قالَ عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نادِمِينَ ﴿۴۰﴾
[خدا] گفت: قطعاً به زودی از کار خود پشیمان خواهند شد.344
مؤمنون (23)
40
فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْناهُمْ غُثاءً فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿۴۱﴾
سرانجام خروشی سهمناک، به حق آنان را فرا گرفت و همچون گیاهِ خشکشان گرداندیم؛ دوری [از رحمت خدا] باد بر ستمگران.344
مؤمنون (23)
41
ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قُرُوناً آخَرِينَ ﴿۴۲﴾
آنگاه از پی آنان نسلهای دیگری پدید آوردیم.344
مؤمنون (23)
42