وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلَنْ تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِياءَ مِنْ دُونِهِ وَ نَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَلى وُجُوهِهِمْ عُمْياً وَ بُكْماً وَ صُمًّا مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّما خَبَتْ زِدْناهُمْ سَعِيراً ﴿۹۷﴾
هر که را خدا هدایت کند(1)، راهیافته [واقعی] است و کسانی که خدا گمراهشان کند(2)، در برابر خدا کارسازی برای آنان نخواهی یافت، و روز رستاخیز آنان را کور و گنگ و کر، به رو درافتاده(3) احضار میکنیم(4)؛ جایگاهشان دوزخ است که هر گاه [حرارتش] فرونشیند، آتشی سوزان بر آنان میافزاییم.292
إسراء (17)
97
به آیه 11 تغابن(64) و من یؤمن باللّه یهد قلبه توجّه فرمایید.
به آیه 27 ابراهیم(14) و یضل اللّه الظالمین توجّه فرمایید.
در آیه 48 قمر(54) روشنتر بیان شده است.
برای توجیه ترجمه «حشر» به بخش پایانی آیه 61 قصص(28) توجّه فرمایید.
ذلِكَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآياتِنا وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً ﴿۹۸﴾
این سزای آنان است، به سبب آنکه آیات ما را انکار کردند و گفتند: چگونه وقتی استخوان و خاک شدیم، با آفرینش جدیدی برانگیخته خواهیم شد؟292
إسراء (17)
98
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ قادِرٌ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَ جَعَلَ لَهُمْ أَجَلاً لا رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى الظَّالِمُونَ إِلاَّ كُفُوراً ﴿۹۹﴾
آیا توجّه نکردند که خدایی که آسمانها و زمین را آفریده، بر آفرینش همانند آنان قادر است(1)؟ و برای [برانگیزش] آنان زمانی تردیدناپذیر مقرّر داشته است، ولی ستمکاران سر باز زدند [و] جز سرِ انکار نداشتند.292
إسراء (17)
99
به آیه 57 غافر(40) توجّه فرمایید.
قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفاقِ وَ كانَ الْإِنْسانُ قَتُوراً ﴿۱۰۰﴾
بگو: اگر شما همه خزاین رحمت صاحباختیار مرا در اختیار میداشتید، [باز هم] از ترس خرج کردن امساک میکردید، که انسان همواره تنگ نظر بوده است.292
إسراء (17)
100
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى تِسْعَ آياتٍ بَيِّناتٍ فَسْئَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ إِذْ جاءَهُمْ فَقالَ لَهُ فِرْعَوْنُ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يا مُوسى مَسْحُوراً ﴿۱۰۱﴾
به موسی نُه معجزه روشن عطا کردیم(1)؛ وقتی که نزد فرعونیان آمد، فرعون گفت: به نظر من جادوزده میآیی؛ از دودمان یعقوب [داستان را] بپرس.292
إسراء (17)
101
در مواجهه موسی (ع) با فرعون و قومش، در ابتدا دو معجزه «عصا» و «یَد بیضاء» در آیات 107 و 108 اعراف(7) و نیز 32 و 33 شعراء(26) و در مراحل بعد هفت معجزه دیگر در آیات 130 و 133 اعراف(7) معرفی شده است.
قالَ لَقَدْ عَلِمْتَ ما أَنْزَلَ هؤُلاءِ إِلاَّ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ بَصائِرَ وَ إِنِّي لَأَظُنُّكَ يا فِرْعَوْنُ مَثْبُوراً ﴿۱۰۲﴾
[موسی] اظهار داشت: تو به خوبی آگاهی که این [معجزات] را تنها صاحباختیار آسمانها و زمین به عنوان موجبات بصیرت فرستاده است، و تو را [با این روش] نابودشده میبینم.292
إسراء (17)
102
فَأَرادَ أَنْ يَسْتَفِزَّهُمْ مِنَ الْأَرْضِ فَأَغْرَقْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ جَمِيعاً ﴿۱۰۳﴾
[فرعون] تصمیم گرفت همه آنان را از آن سرزمین تبعید و پراکنده کند(1)، ما هم او و همه همراهانش را غرق کردیم؛292
إسراء (17)
103
آنان را پراکنده کند تا در اثر از هم گسیختگی، دچار ضعف و ناتوانی شده و به اسارت و بندگی گرفته شوند. در شرایط فشار و سرکوب، راهکار متقابل برای این قوم تحت ستم، بصورت تلاش برای تمرکز، ارتباط و پیوند و تقویت اجتماعی، در آیه 87یونس(10) بیان شده است.
وَ قُلْنا مِنْ بَعْدِهِ لِبَنِي إِسْرائِيلَ اسْكُنُوا الْأَرْضَ فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ جِئْنا بِكُمْ لَفِيفاً ﴿۱۰۴﴾
پس از آن به دودمان یعقوب(1) گفتیم: در آن سرزمین سکونت کنید و چون وعده دیگر فرارسد، شما را گرد هم میآوریم.292
إسراء (17)
104
به زیرنویس اوّل آیه 83 بقره(2) و نیز زیرنویس آیه 105 اعراف(7) مراجعه فرمایید.