وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ أَنْ قَدْ وَجَدْنا ما وَعَدَنا رَبُّنا حَقًّا فَهَلْ وَجَدْتُمْ ما وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قالُوا نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ ﴿۴۴﴾
بهشتیان دوزخیان را ندا دهند که ما آنچه صاحباختیارمان به ما وعده داده بود، درست یافتیم(1)، آیا شما هم آنچه پروردگارتان به شما وعده داده بود، درست یافتید؟ گویند: آری؛ آنگاه اعلام کنندهای در میان آنان آواز دهد که نفرین خدا بر ستمگران باد؛156
اعراف (7)
44
به آیه 74 زمر(39) توجّه فرمایید.
الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَ يَبْغُونَها عِوَجاً وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ كافِرُونَ ﴿۴۵﴾
همانان که [مردم را] از راه خدا بازمیدارند و آن را بیراهه و ناهموار جلوه میدهند و آخرت را انکار میکنند.156
اعراف (7)
45
وَ بَيْنَهُما حِجابٌ وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيماهُمْ وَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُمْ يَطْمَعُونَ ﴿۴۶﴾
میان این دو گروه پردهای است(1)؛ و در مقام شناخت، افراد [والامقام] ی(2) هستند که همه [بهشتیان و دوزخیان] را از سیمایشان میشناسند(3)؛ و بهشتیان را که [هنوز] به بهشت وارد نشدهاند، و[لی] امید آن را دارند، ندا میدهند که: سلام بر شما(4).156
اعراف (7)
46
در مورد این پرده، در آیه 13 حدید(57) بیشتر توضیح داده شده است.
تعبیر به «رجال» به طور نکره، دلالت بر شأن والای افراد مورد نظر دارد و بنا به قاعده تغلیب، رجال در مورد مجموع زنان و مردان به کار میرود.
افراد مستقر در اعراف، گروه سوّم از تقسیمبندی عمومی مردم در آیات 7-12 واقعه(56) هستند که به این شکل توصیف شدهاند: «السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِکَ المُقَرَّبُونَ فِی جَنَّاتِ النَّعِیمِ». همین تقسیمبندی سهگانه به بیان دیگری در آیه 32 فاطر(35) آمده است و گروه سوّم (یا اعرافیان) به این صورت توصیف شدهاند: «وَ مِنهُم سابِقٌ بِالخَیراتِ بِإِذنِ اللَّهِ ذلِکَ هُوَ الفَضلُ الکَبِیرُ». موارد خاصّ این پیشگامان را در آیات 100 توبه(9) ، 20-26 یس(36) ، 10 حدید(57) و 14 صف(61) ملاحظه فرمایید.
وَ إِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ تِلْقاءَ أَصْحابِ النَّارِ قالُوا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ﴿۴۷﴾
و هنگامی که دیدگان منتظران بهشت، متوجّه دوزخیان شود، میگویند: صاحباختیارا، ما را همدم ستمکاران قرار مده.156
اعراف (7)
47
وَ نادى أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيماهُمْ قالُوا ما أَغْنى عَنْكُمْ جَمْعُكُمْ وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ ﴿۴۸﴾
و اهل شناخت، افرادی [از دوزخیان] را که از سیمایشان میشناسند، ندا دهند و گویند: جمعیت و سروریخواهی شما به حالتان سودی نداشت(1).156
اعراف (7)
48
به آیه 94 انعام(6) توجّه فرمایید.
أَ هؤُلاءِ الَّذِينَ أَقْسَمْتُمْ لا يَنالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَيْكُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ ﴿۴۹﴾
آیا این [منتظران بهشت] همانانی نیستند که سوگند یاد میکردید خدا هیچ رحمتی نصیبشان نخواهد کرد؟! [آنگاه به همین مؤمنانِ در انتظار بهشت گویند:] داخل بهشت شوید که ترس و اندوهی نخواهید داشت(1).156
اعراف (7)
49
به آیات 27 و 28 فجر(89) هم توجّه فرمایید.
وَ نادى أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قالُوا إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما عَلَى الْكافِرِينَ ﴿۵۰﴾
دوزخیان، بهشتیان را آواز دهند که: جرعهای آب یا از آنچه خدا روزی شما کرده است ما را هم بهرهمند کنید؛ پاسخ دهند: خدا آنها را بر انکارورزان روا نداشته است(1)156
اعراف (7)
50
مفهوم آیه به بیان دیگر و توضیح بیشتر را در آیه 13 حدید(57) ملاحظه فرمایید.
الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْواً وَ لَعِباً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا وَ ما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ ﴿۵۱﴾
[همان] کسانی که دین خویش را به سرگرمی و بازیچه گرفتند و زندگی دنیا فریبشان داد؛ امروز آنان را به فراموشی سپاریم، همانگونه که آنان دیدار امروزشان را به فراموشی سپردند(1) و آیات ما را دانسته انکار میکردند(2).156
اعراف (7)
51
مفهوم آیه، به بیان دیگر در آیات 126 طه(20) و 19 حشر(59) آمده است.
به نیمه اوّل آیه 14 نمل(27) توجّه فرمایید.