وَ آيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ ﴿۴۱﴾
و نشانهای [دیگر از قدرت خدا] برای آنان، اینکه [خود و] فرزندانشان را در کشتیهای(1) انباشته [از سرنشین و بار] حمل کردیم.443
یس (36)
41
واژه «فُلک» مفرد و جمعش یکسان است. و در اینجا جمع مورد نظر است.
وَ خَلَقْنا لَهُمْ مِنْ مِثْلِهِ ما يَرْكَبُونَ ﴿۴۲﴾
و برای آنان مرکب [های دیگری] نظیر آن [کشتی] آفریدیم.443
یس (36)
42
وَ إِنْ نَشَأْ نُغْرِقْهُمْ فَلا صَرِيخَ لَهُمْ وَ لا هُمْ يُنْقَذُونَ ﴿۴۳﴾
و اگر بخواهیم، آنان را غرق میکنیم که نه فریادرسی داشته باشند و نه رهایی داده شوند؛443
یس (36)
43
إِلاَّ رَحْمَةً مِنَّا وَ مَتاعاً إِلى حِينٍ ﴿۴۴﴾
مگر به رحمتی از جانب ما و برخورداری تا مدّتی [معین].443
یس (36)
44
وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّقُوا ما بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَ ما خَلْفَكُمْ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ﴿۴۵﴾
آنگاه که به آنان گفته شود، از [بزهکاری] حال و [مجازات] آینده خویش پروا کنید، بسا که مورد رحمت [خدا] قرار گیرید، [بیتوجهند].443
یس (36)
45
وَ ما تَأْتِيهِمْ مِنْ آيَةٍ مِنْ آياتِ رَبِّهِمْ إِلاَّ كانُوا عَنْها مُعْرِضِينَ ﴿۴۶﴾
هیچ آیتی از آیات صاحباختیارشان بر آنان عرضه نمیشد، مگر اینکه از آن رویگردان بودند(1).443
یس (36)
46
معنی و مفهوم این آیه به بیان دیگر در آیه 105 یوسف(12) آمده است.
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَ نُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ ﴿۴۷﴾
و چون به آنان گفته شود: از آنچه خدا روزی شما کرده است انفاق کنید، انکارورزان به مؤمنین گویند: چرا کسی را اطعام کنیم که اگر خدا میخواست، خود اطعامش میکرد؟! شما در گمراهی آشکاری قرار گرفتهاید!443
یس (36)
47
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ﴿۴۸﴾
میگویند: اگر راست میگویید، این وعده[ی رستاخیز] کی فرا میرسد؟!443
یس (36)
48
ما يَنْظُرُونَ إِلاَّ صَيْحَةً واحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَ هُمْ يَخِصِّمُونَ ﴿۴۹﴾
فقط یک خروشِ سهمناک را انتظار میبرند که در حال مخاصمه(1) [با یکدیگر، ناگهان(2)] آنان را فرا میگیرد(3).443
یس (36)
49
واژه «یخصّمون» در اصل «یختصمون» بوده است و از باب افتعال است.
برای توجیه افزوده، به آیه 66 زخرف(43) توجّه فرمایید.
مفهوم آیه به بیان دیگر در آیه 53 یس(36) آمده است.
فَلا يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لا إِلى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ ﴿۵۰﴾
در آن دم نه فرصتِ وصیتی خواهند داشت و نه [امکانِ] بازگشت به خانواده خود را.443
یس (36)
50
وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذا هُمْ مِنَ الْأَجْداثِ إِلى رَبِّهِمْ يَنْسِلُونَ ﴿۵۱﴾
و در صدادهنده بزرگ دمیده شود، آنگاه همه از گورها(1) به پیشگاه صاحباختیارشان میشتابند(2).443
یس (36)
51
اجداث: جمع جَدَث: قبر، گور.
معنی و مفهوم این آیه به بیان دیگر در آیات 7 و 8 قمر(54) ، 43 معارج(70) و 13 و 14 نازعات(79) آمده است.
قالُوا يا وَيْلَنا مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا هذا ما وَعَدَ الرَّحْمنُ وَ صَدَقَ الْمُرْسَلُونَ ﴿۵۲﴾
می گویند: وای به حال ما، چه کسی ما را از خوابگاهمان برانگیخت؟ این همان وعده [خدای] رحمان(1) است و پیامبران راست میگفتند(2).443
یس (36)
52
با حالت پشیمانی، اشاره به گفتار مغرورانه خودشان است در دنیا؛ به آیه 60 فرقان(25) توجّه فرمایید.
اولین سخن منکران وقتی از خواب مرگ برمیخیزند، حاکی از احساس ترس و ملامت نفس است، درست برعکس ایمان آوردگان، به آیه 103 انبیاء(21) توجه فرمایید.
إِنْ كانَتْ إِلاَّ صَيْحَةً واحِدَةً فَإِذا هُمْ جَمِيعٌ لَدَيْنا مُحْضَرُونَ ﴿۵۳﴾
[وقوع رستاخیز] جز یک خروش سخت نیست، و ناگهان همه جمع میشوند [و] در پیشگاه ما حاضر خواهند شد(1).443
یس (36)
53
به آیه 77 نحل(16) توجّه فرمایید.
فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ﴿۵۴﴾
امروز هیچ کس ذرّهای مورد ستم قرار نخواهد گرفت و جز در برابر آنچه کردهاید، مجازات نخواهید شد.443
یس (36)
54