قالَ فَعَلْتُها إِذاً وَ أَنَا مِنَ الضَّالِّينَ ﴿۲۰﴾
موسی گفت: من آن کار را هنگامی مرتکب شدم که گمراه بودم.368
شعراء (26)
20
فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْماً وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ ﴿۲۱﴾
و از ترس شما گریختم، آنگاه صاحباختیارم مرا دانشِ توأم با بینش بخشید و به پیامبریام انتخاب کرد.368
شعراء (26)
21
وَ تِلْكَ نِعْمَةٌ تَمُنُّها عَلَيَّ أَنْ عَبَّدْتَ بَنِي إِسْرائِيلَ ﴿۲۲﴾
مگر این نعمتی است که بر من منّت مینهی که دودمان یعقوب را به بردگی گرفتهای(1)؟!368
شعراء (26)
22
این بیان موسی پاسخ گفتار فرعون در آیه 18 شعراء(همین سوره) است که گفت: تو را در خاندان خودمان پرورش دادیم و موسی در لفافه میگوید: از آن جهت که دودمان یعقوب را به بردگی گرفتی و فرزندان ذکور آنها را به قتل میرساندی، مادرم مرا در صندوق گذاشت و به رود نیل انداخت و دست تقدیر مرا به خانه تو کشاند؛ و اگر چنین ظلمی را در مورد دودمان یعقوب روا نمیداشتی، دلیلی نداشت که من به خانه تو کشانده شوم و به طور طبیعی در آغوش مادر پرورش مییافتم. این چه منتی است که بر من میگذاری ؟ به آیات 4-9 قصص(28) توجّه فرمایید. لازم به یادآوری است که مفسّران گفتهاند: همزه استفهام در ابتدای این آیه افتاده است و این پدیده در کلام عرب سابقه دارد؛ مثل زبان فارسی. ضمناً به زیرنویس آیه 105 اعراف(7) هم مراجعه فرمایید.
قالَ فِرْعَوْنُ وَ ما رَبُّ الْعالَمِينَ ﴿۲۳﴾
فرعون گفت: صاحباختیار جهانیان [که مطرح کردهای] چیست؟368
شعراء (26)
23
قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ ﴿۲۴﴾
گفت: صاحباختیار آسمانها و زمین و مابین آنهاست؛ اگر به یقین دریابید.368
شعراء (26)
24
قالَ لِمَنْ حَوْلَهُ أَ لا تَسْتَمِعُونَ ﴿۲۵﴾
[فرعون] به اطرافیان خود گفت: آیا نمیشنوید [چه میگوید]؟368
شعراء (26)
25
قالَ رَبُّكُمْ وَ رَبُّ آبائِكُمُ الْأَوَّلِينَ ﴿۲۶﴾
[موسی] اضافه کرد: صاحباختیار شما و نیاکان شما.368
شعراء (26)
26
قالَ إِنَّ رَسُولَكُمُ الَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكُمْ لَمَجْنُونٌ ﴿۲۷﴾
[فرعون] گفت: رسولی که بر شما فرستاده شده، دیوانه است.368
شعراء (26)
27
قالَ رَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ ما بَيْنَهُما إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ ﴿۲۸﴾
[موسی] گفت: او صاحباختیار شرق و غرب [جهان] و مابین آنهاست؛ اگر خردورزی کنید.368
شعراء (26)
28
قالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلهَاً غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ ﴿۲۹﴾
گفت: اگر معبودی جز من قائل باشی، زندانیات خواهم کرد.368
شعراء (26)
29
قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ ﴿۳۰﴾
[موسی] گفت: حتّی اگر نشانه آشکاری [در مورد رسالتم] برای تو آورده باشم؟368
شعراء (26)
30
قالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿۳۱﴾
گفت: اگر راست میگویی، آن را ارائه کن.368
شعراء (26)
31
فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ ﴿۳۲﴾
آنگاه چوبدست(1) خود را انداخت، ناگهان اژدهایی آشکار شد.368
شعراء (26)
32
«عصا» در زبان عربی به معنی چوبدستی است. آنچه در زبان فارسی به آن عصا میگویند در زبان عربی «مِنسَأه» نامیده میشود و یکبار در آیه 14 سبأ(34) آمده است.
وَ نَزَعَ يَدَهُ فَإِذا هِيَ بَيْضاءُ لِلنَّاظِرِينَ ﴿۳۳﴾
و دستش را [از پهلو(1)] بیرون آورد، ناگاه در نظر بینندگان سپید و روشن نمودار شد.368
شعراء (26)
33
برای توجیه افزوده: به آیات 12 نمل(27) و 22 طه(20) توجّه فرمایید.
قالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ ﴿۳۴﴾
[فرعون] به اطرافیانش گفت: به راستی جادوگری است دانا،368
شعراء (26)
34
يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَما ذا تَأْمُرُونَ ﴿۳۵﴾
که با جادوی خود میخواهد شما را از سرزمینتان آواره کن د؛ نظر شما چیست؟368
شعراء (26)
35
قالُوا أَرْجِهْ وَ أَخاهُ وَ ابْعَثْ فِي الْمَدائِنِ حاشِرِينَ ﴿۳۶﴾
گفتند: [کار] او و برادرش را مسکوت بگذار(1) و مأموران گردآورندهای به شهرها بفرست،368
شعراء (26)
36
اَرجِه: در اصل «أَرجِئهُ» بوده که همزه برای تخفیف حذف شده و ضمیر ساکن گردیده است.
يَأْتُوكَ بِكُلِّ سَحَّارٍ عَلِيمٍ ﴿۳۷﴾
تا هر جادوگر دانایی را به حضور تو آورند.368
شعراء (26)
37
فَجُمِعَ السَّحَرَةُ لِمِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ ﴿۳۸﴾
سرانجام جادوگران در وعدهگاه روزی معلوم(1) جمعآوری شدند،368
شعراء (26)
38
منظور همان روز عید ملی است که در آیات 58 و 59 طه(20) آمده است.
وَ قِيلَ لِلنَّاسِ هَلْ أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ ﴿۳۹﴾
و به مردم گفتند: آیا شما نیز مجتمع میشوید؟368
شعراء (26)
39