وَ قالُوا كُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿۱۳۵﴾
[اهلکتاب] گفتند: یهودی یا مسیحی بشوید تا هدایت یابید؛ بگو: از آیین ابراهیم که حقگرا بود [پیروی کنیم] که در جرگه شرکورزان نبود.21
بقره (2)
135
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴿۱۳۶﴾
بگویید: ما به خدا و آنچه بر ما و ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و [پیامبران] دودمان [اش(1)] نازل گردیده و نیز آنچه بر موسی و عیسی و [سایر] پیامبران از [جانب] صاحباختیارشان داده شده است، ایمان داریم؛ میان هیچ یک از آن پیامبران تفاوتی قائل نمیشویم(2) و در برابر خدا تسلیم هستیم.21
بقره (2)
136
اسباط جمع «سبط» به مجموعه افراد یک خاندان گفته میشود. اسباط یعقوب، خاندانهایی بودند که هر یک به یکی از فرزندان دوازدهگانه یعقوب منتهی میشدند و بدین قرار بنیاسرائیل به دوازده سبط تقسیم میشدند که در آیه 160 اعراف(7) به آن اشاره شده است.
موضوع فرق نگذاشتن بین پیامبران خدا، در آیات 285 بقره(همین سوره) و 84 آلعمران(3) و 152 نساء(4) نیز آمده است.
فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ ما آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما هُمْ فِي شِقاقٍ فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿۱۳۷﴾
اگر آنها نیز به آنچه شما ایمان آوردهاید ایمان آورند، هدایت شدهاند و اگر روی برتابند، بیگمان سر ستیز دارند؛ [پایدار باش که] خدا تو را از [گزند] آنها مصون خواهد داشت؛ که او شنوایی است آگاه(1).21
بقره (2)
137
معنی و مفهوم این آیه به بیان دیگر در آیه 20 آلعمران(3) آمده است.
صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عابِدُونَ ﴿۱۳۸﴾
[با یکتاپرستی] شخصیت خدایی را ملتزم باشید و کیست بهتر از خدا، از نظر القای شخصیت(1)؟ ما فقط او را بندگی میکنیم.21
بقره (2)
138
همان معنی و مفهوم آیه 30 روم(30) را دارد. ضمناً معنی لغوی «صبغه» رنگ است، ولی منظور همان «شخصیت» است که در متن آوردهایم.
قُلْ أَ تُحَاجُّونَنا فِي اللَّهِ وَ هُوَ رَبُّنا وَ رَبُّكُمْ وَ لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ ﴿۱۳۹﴾
بگو: آیا با ما در مورد [وحدانیت] خدا محاجّه میکنید؟ با آنکه او صاحباختیار ما و شماست؛ [نتیجه] اعمال ما برای ماست و [نتیجه] اعمال شما برای شما(1)؛ و ما در برابر او اخلاص میورزیم.21
بقره (2)
139
مفهوم عبارت اخیر به بیان سادهتر در آیه 39 نجم(53) آمده است.
أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطَ كانُوا هُوداً أَوْ نَصارى قُلْ أَ أَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۱۴۰﴾
چگونه ادّعا دارید ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و [پیامبران] دودمان[اش] بر آیین یهود و مسیح بودند [در حالی که تورات و انجیل پس از این پیامبران نازل شدهاند(1)]؟ بگو: شما آگاهترید یا خدا؟ کیست ستمکارتر از آنکه گواهی ای را که از خدا نزد خویش(2) دارد کتمان کند؟ و خدا از آنچه میکنید غافل نیست.21
بقره (2)
140
برای توجیه افزوده، به آیه 65 آلعمران(3) توجّه فرمایید.
اشاره به شهادتهایی است که انبیاء گذشته در مورد پیامبر اسلام داده و علمای یهود و مسیحیت به خاطر تعصبات آنها را پردهپوشی میکردند. در این رابطه به آیات 76 و 101 بقره(همین سوره) توجّه فرمایید.
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَها ما كَسَبَتْ وَ لَكُمْ ما كَسَبْتُمْ وَ لا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ ﴿۱۴۱﴾
آنان امّتی بودند که دورانشان سپری شد؛ آنان [نتیجه] دستاورد خویش را دارند و شما نیز [نتیجه] دستاورد خویش را خواهید داشت و مسؤول اعمال آنان نخواهید بود(1).21
بقره (2)
141
مفهوم آیه به بیان کاملاً متفاوتی در آیه 84 اسراء(17) آمده است.