وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً مُبِيناً ﴿۳۶﴾
برای هیچ مرد و زن مؤمنی شایسته نیست که وقتی خدا و رسولش به کاری فرمان دهند، اختیاری در کار خویش برای خود قائل باشد؛ و هر که خدا و رسولش را نافرمانی کند، به گمراهی آشکاری گرفتار شده است.423
احزاب (33)
36
وَ إِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَ اتَّقِ اللَّهَ وَ تُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَ تَخْشَى النَّاسَ وَ اللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشاهُ فَلَمَّا قَضى زَيْدٌ مِنْها وَطَراً زَوَّجْناكَها لِكَيْ لا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْواجِ أَدْعِيائِهِمْ إِذا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَراً وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولاً ﴿۳۷﴾
[به یاد آر] زمانی را که به [زیدبن حارثه] کسی که خدا به او نعمت [اسلام] و تو نیز نعمت [آزادی] بخشیدی، [به نصیحت] میگفتی: همسرت را نگاه دار و در برابر خدا پروا داشته باش [و متارکه نکن]، و در دل مطلبی را [در مورد امکان ازدواج خودت با او در صورت سرپیچی زید] پنهان میداشتی که خدا آن را آشکار کرد و [چون این ازدواج، مغایر با سنّتهای جاهلی بود(1)] از [سرزنشِ] مردم میترسیدی(2)، در حالی که خدا سزاوارتر است که از او بترسی؛ و آنگاه که زید از همسرش کام گرفت [و متارکه کرد]، او را به نکاح تو درآوردیم تا برای مؤمنان در امر ازدواج با همسرانِ پسرخواندههای خویش که از آنان کام گرفته [و متارکه کرده] اند، گناهی نباشد؛ و فرمان خدا انجام یافتنی است.423
احزاب (33)
37
زیدبن حارثه برده آزادشده و پسرخوانده پیامبر (ص) بود.
همان موضوعی است که پیامبر به راز با یکی از همسرانش در میان گذاشت و در آیه 3 تحریم(66) به طور سربسته آمده است.
ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّةَ اللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ كانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُوراً ﴿۳۸﴾
هیچ گونه محظوری بر پیامبر در آنچه خدا بر او مقرّر داشته است، نیست؛ [سنت شکنی را] خدا میان پیامبران گذشته(1) [به درستی] سنت نهاده است، و فرمان خدا سنجیده و دقیق است؛423
احزاب (33)
38
منظور از کلمه «الذین» پیامبران خدا هستند؛ به آیه بعدی و نیز آیه 77 اسراء(17) توجه فرمایید.
الَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللَّهَ وَ كَفى بِاللَّهِ حَسِيباً ﴿۳۹﴾
همانان که پیامهای الهی را میرسانند و [تنها] از او میترسند و از هیچ کس جز او ترسی ندارند؛ و خدا به عنوان حسابرس کافی است.423
احزاب (33)
39
ما كانَ مُحَمَّدٌ أَبا أَحَدٍ مِنْ رِجالِكُمْ وَ لكِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَ خاتَمَ النَّبِيِّينَ وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيماً ﴿۴۰﴾
محمّد پدر هیچ یک از مردان شما [و از جمله زید] نیست(1)، بلکه رسول خدا و پایانبخش [سلسله] پیامبران است(2)، و خدا به هر چیزی داناست.423
احزاب (33)
40
نتیجه حکمی است که در جهت حفظ انساب در آیه 4 احزاب(همین سوره) آمده است: «ما جَعَلَ أَدعِیاءَکُم أَبناءَکُم ذلِکُم قَولُکُم بِأَفواهِکُم».
از چهارده نسخه روایت رایج متن قرآن، در دو نسخه روایت حَفص از قرائت عاصِم (نسخه مشهور و مورد استفاده در این کتاب) و روایت شعبه از قرائت عاصِم، واژه «خاتم» بصورت «خاتَم» (با فتح تاء) و در دوازده نسخه دیگر بصورت «خاتِم» (با کسر تاء) آمده است. واژه «خاتَم» به معنی نگین انگشتری و مُهری است که نامه بدان ختم میگردد. واژه «خاتِم» اسم فاعل و به معنای «ختمکننده» است. به هر دو قرائت، منظور آخرین فرد پیامبران است که سلسله پیامبری به او ختم شده است.
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً ﴿۴۱﴾
ای ایمانآوردگان(1)، خدا را فراوان یاد کنید(2)،423
احزاب (33)
41
به زیرنویس آیه 29 نساء(4) و زیرنویس اول آیه 267 بقره(2) مراجعه فرمایید.
به آیه 152 بقره(2) توجّه فرمایید.
وَ سَبِّحُوهُ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً ﴿۴۲﴾
و بامداد و شبانگاه [همواره] او را تقدیس نمایید.423
احزاب (33)
42
هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَ مَلائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ كانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً ﴿۴۳﴾
اوست که به شما توجّه و عنایت دارد - و فرشتگان او نیز(1)- تا شما را از تاریکیها به سوی روشنی برآورد؛ و [خدا] نسبت به اهل ایمان همواره مهربان است.423
احزاب (33)
43
به آیات 7-9 غافر(40) توجّه فرمایید.