إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي عَذابِ جَهَنَّمَ خالِدُونَ ﴿۷۴﴾
ولی بزهکاران در مجازات دوزخ جاودانهاند؛495
زخرف (43)
74
لا يُفَتَّرُ عَنْهُمْ وَ هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ ﴿۷۵﴾
[در حالی که مجازات] از آنان کاسته نشود و در ناامیدی فرو رفتهاند؛495
زخرف (43)
75
وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا هُمُ الظَّالِمِينَ ﴿۷۶﴾
ما هیچ ستمی به آنان نکردیم، آنان خودشان [در حق خویش] ستمگر بودند.495
زخرف (43)
76
وَ نادَوْا يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبُّكَ قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ ﴿۷۷﴾
فریاد برآرند: ای مالک(1)، [کاش] صاحباختیارت کار ما را یکسره کند(2)؛ گوید: نه، شما [در همین وضع] ماندگار هستید(3).495
زخرف (43)
77
«مالک» عنوانِ رئیسِ فرشتگانی است که مطابق آیه 6 تحریم(66) نگهبانی دوزخ را بر عهده دارند.
اهل دوزخ به موجب آیه 15 مطففین(83) محجوب از خدا هستند، به ناچار درخواست و تضرّعشان را خطاب به مالک دوزخ، و یا مطابق آیه 49 غافر(40) خطاب به دیگر فرشتگانِ نگهبانِ دوزخ بیان میکنند.
درخواستِ دیرهنگامشان پذیرفتنی نیست؛ به آیه 36 و 37 فاطر(35)توجّه فرمایید.
لَقَدْ جِئْناكُمْ بِالْحَقِّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ ﴿۷۸﴾
حق را بر شما ارائه کردیم ولی بیشتر شما از آن ناخشنود بودید؛495
زخرف (43)
78
أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ ﴿۷۹﴾
آنان عزمِ [توطئه علیه تو را] جزم کردند؛ ما هم [طرحِ خنثی سازی آن را] استحکام بخشیدیم(1).495
زخرف (43)
79
به آیه 42 طور(52) توجّه فرمایید.
أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ بَلى وَ رُسُلُنا لَدَيْهِمْ يَكْتُبُونَ ﴿۸۰﴾
مگر میپندارند که ما سخنان سرّی و نجوایشان را نمیشنویم؟ آری، فرشتگان ما در کنارشان [همه چیز را] ثبت میکنند(1).495
زخرف (43)
80
مفهوم آیه به بیان دیگر در آیات 21 یونس(10) ، 13 و 14 اسراء(17) ، 49 کهف(18) ، 29 جاثیه(45) و 18 ق(50) و 10-12 انفطار(82) آمده است.
قُلْ إِنْ كانَ لِلرَّحْمنِ وَلَدٌ فَأَنَا أَوَّلُ الْعابِدِينَ ﴿۸۱﴾
بگو: اگر خدای رحمان فرزندی داشت، من نخستین پرستنده [او] بودم.495
زخرف (43)
81
سُبْحانَ رَبِّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿۸۲﴾
[خدایی که] صاحباختیار آسمانها و زمین و عرش است، از توصیفِ [جاهلانه] آنان منزّه است.495
زخرف (43)
82
فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَ يَلْعَبُوا حَتَّى يُلاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ ﴿۸۳﴾
بگذار بیهوده بگویند و به بازی مشغول باشند تا با روز موعودشان(1) مواجه شوند(2).495
زخرف (43)
83
به آیه 66 زخرف(همین سوره) توجّه فرمایید.
برای روشنتر شدن، به آیات 11 و 12 مزمل(73) توجّه فرمایید؛ ضمناً تهدیدی که در این آیه به کار رفته، در آیات 3 حجر(15) ، 54 مؤمنون(23) و 17 طارق(86) نیز آمده است.
وَ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْعَلِيمُ ﴿۸۴﴾
اوست که در آسمان[ها] و زمین معبود است؛ و او فرزانه و داناست.495
زخرف (43)
84
وَ تَبارَكَ الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ﴿۸۵﴾
منشأ برکات است خدایی که فرمانروایی آسمانها و زمین و مابین آنها خاصّ اوست؛ و آگاهی از [لحظه برپایی] رستاخیز تنها در اختیار اوست، و به پیشگاه او بازگردانده میشوید.495
زخرف (43)
85
وَ لا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفاعَةَ إِلاَّ مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَ هُمْ يَعْلَمُونَ ﴿۸۶﴾
[در آن روز] کسانی که [مشرکان] به جای خدا [به نیایش(1)] میخوانند، قادر به شفاعت و امداد نیستند، ولیکن(2) افرادی که آگاهانه به حق گواهی میدهند [مستقیما مورد نصرت خدا و مشمول نجات خواهند بود(3)].495
زخرف (43)
86
برای توجیه افزوده، به آیه 18 یونس(10) و زیرنویس مربوطه توجه فرمایید.
استثناء در آیه منقطع است؛ برای روشن شدن مفهوم استثناء منقطع، به آیه 62 مریم(19) توجه فرمایید.
در مورد نصرت اللّه و نجات اهل ایمان به آیات 51 غافر(40) ، 26 و 103 یونس(10) ، 72 مریم(19) ، 61 زمر(39) و 31 نبأ(78) مراجعه فرمایید. مقام والای مؤمنینی که اهل شهادت به حق و استقامت در این راه هستند، در آیات 18 ، 53 و 81 آلعمران(3) ، 83 و 113 مائده(5) ، 172 اعراف(7) ، 56 انبیاء(21) ، 52 قصص(28) و 23 زمر(39) بیان شده است. ضمناً در این رابطه، آیه 85 نساء(4) و زیرنویس مربوطه را ملاحظه فرمایید.
وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ ﴿۸۷﴾
اگر از آنان بپرسی که چه کسی آنان را آفریده است، قطعاً میگویند: خدا؛پس چگونه [از راه بندگی او] بازگردانده میشوند؟!495
زخرف (43)
87
وَ قِيلِهِ يا رَبِّ إِنَّ هؤُلاءِ قَوْمٌ لا يُؤْمِنُونَ ﴿۸۸﴾
و گفتار پیامبر [این است که:] صاحباختیارا، اینان گروهی هستند که ایمان نمیآورند.495
زخرف (43)
88
فَاصْفَحْ عَنْهُمْ وَ قُلْ سَلامٌ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ﴿۸۹﴾
پس، از آنان درگذر و بگو: سلام [بر شما(1)]؛ به زودی [نتیجه لجاج را] خواهند دانست.495
زخرف (43)
89
سلام در چنین مواردی برای متارکه و جدایی است، مثل موردِ آیه 63 فرقان(25).