وَ ما نُرِيهِمْ مِنْ آيَةٍ إِلاَّ هِيَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِها وَ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ﴿۴۸﴾
و هیچ معجزهای به آنان ارائه ندادیم(1)، مگر اینکه یکی از دیگری(2) بزرگتر بود و [چون همه را تکذیب کردند] به مجازات گرفتارشان کردیم(3)، بسا که [از لجاج] بازگردند.493
زُخرُف (43)
48
به آیه 101 اسراء(17) و زیرنویس آن توجّه فرمایید.
واژه «اخت» به معنی خواهر است ولی این کلمه اصطلاحاً به معنی همردیف به کار میرود.
نوع این مجازات را در آیات 130 و 133 اعراف(7) ملاحظه فرمایید.
وَ قالُوا يا أَيُّهَا السَّاحِرُ ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ إِنَّنا لَمُهْتَدُونَ ﴿۴۹﴾
گفتند: ای جادوگر، از صاحباختیار خود بنا به عهدی که با تو دارد بخواه [تا مجازات را از ما دفع کند(1)]، که ما [دیگر] راهیافتهایم.493
زُخرُف (43)
49
برای توجیه افزودهها، با آیه 134 اعراف(7) مقایسه فرمایید.
فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ ﴿۵۰﴾
و چون مجازات را از آنان برداشتیم، پیمان شکستند.493
زُخرُف (43)
50
وَ نادى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قالَ يا قَوْمِ أَ لَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَ هذِهِ الْأَنْهارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَ فَلا تُبْصِرُونَ ﴿۵۱﴾
فرعون در میان قوم خود ندا سر داد و گفت: ای قوم من، آیا فرمانروایی مصر در اختیار من نیست و این نهرها از دامنه [قصرِ] من جریان ندارد؟ مگر نمیبینید؟493
زُخرُف (43)
51
أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِنْ هذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَ لا يَكادُ يُبِينُ ﴿۵۲﴾
بلکه من شایستهترم نسبت به این مرد که بیمقدار(1) است و نمیتواند به روشنی سخن بگوید(2).493
زُخرُف (43)
52
در مورد کلمه «مَهین» زیرنویس آیه 8 سجده(32) را ملاحظه فرمایید.
فَلَوْ لا أُلْقِيَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ جاءَ مَعَهُ الْمَلائِكَةُ مُقْتَرِنِينَ ﴿۵۳﴾
چرا [به علامت سروری،] دستوارههای(1) زرّین [از آسمان] بر او افکنده نشده است؟ یا چرا فرشتگان همراهش نیامدهاند؟(2)(3)493
زُخرُف (43)
53
«أَسوِرَة»: جمع سِوار: دستبند.
مشابه بهانههای واهی منکرین و انتظارات غیر بشری از پیامبران که در آیات 90-93 اسراء (17) و 7 و 8 فرقان(25) بیان شده است.
در این آیه و آیات قبل، نخوت و اظهار تکبّر فرعون از ثروت و مکنت خویش و متقابلاً تخفیف موسی، محملی برای بازداشتن قومش از گرایش به پیام موسی است.
فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطاعُوهُ إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ ﴿۵۴﴾
و [فرعون بدین گونه] قومش را به تحقیر و سبکسری کشاند و آنها سرسپرده و مطیع او شدند، زیرا گروهی منحرف بودند.493
زُخرُف (43)
54
فَلَمَّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿۵۵﴾
و آنگاه که [فرعونیان با سرکشی] موجب تأسف ما شدند، از آنان انتقام گرفتیم و همگی را غرق کردیم(1)،493
زُخرُف (43)
55
شرح غرق شدن فرعونیان را در آیات 60-66 شعراء(26) ملاحظه فرمایید.
فَجَعَلْناهُمْ سَلَفاً وَ مَثَلاً لِلْآخِرِينَ ﴿۵۶﴾
و آنان را سابقه و مثالی برای آیندگان قرار دادیم.493
زُخرُف (43)
56
وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلاً إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ ﴿۵۷﴾
و چون داستانِ [تولّد] فرزند مریم [بدون واسطه پدر] مطرح شد، به ناگاه قومِ تو [با تعبیرِ ناهنجارِ خود] هیاهو و خنده راه انداختند؛493
زُخرُف (43)
57
وَ قالُوا أَ آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلاَّ جَدَلاً بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ ﴿۵۸﴾
و گفتند: معبودان ما بهترند یا او؟! این سخن را تنها برای جدال با تو عنوان کردند؛ آنان به واقع گروهی خصومتگرند.493
زُخرُف (43)
58
إِنْ هُوَ إِلاَّ عَبْدٌ أَنْعَمْنا عَلَيْهِ وَ جَعَلْناهُ مَثَلاً لِبَنِي إِسْرائِيلَ ﴿۵۹﴾
عیسی فقط بندهای است که بر او نعمت(1) ارزانی داشتیم، و او را شاخصی برجسته برای دودمان یعقوب قرار دادیم.493
زُخرُف (43)
59
چگونگی این نعمت را در آیه 110 مائده(5) ملاحظه فرمایید.
وَ لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْنا مِنْكُمْ مَلائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ ﴿۶۰﴾
اگر میخواستیم، [شما را نابود و] به جای شما فرشتگانی پدید میآوردیم که در زمین جانشین [شما] شوند.493
زُخرُف (43)
60