وَ مِنْ آياتِهِ أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خاشِعَةً فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ إِنَّ الَّذِي أَحْياها لَمُحْيِ الْمَوْتى إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۳۹﴾
از جمله نشانههای [قدرت] الهی این است که زمین را خشک و فرسوده میبینی، چون باران را بر آن فرو ریزیم، به جنبش آید و [گیاهانش] رشد کند؛ آن خدایی که زمین را زنده میکند، مردگان را نیز زنده خواهد کرد؛ که او بر هر کاری تواناست.481
فُصِّلَت (41)
39
إِنَّ الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي آياتِنا لا يَخْفَوْنَ عَلَيْنا أَ فَمَنْ يُلْقى فِي النَّارِ خَيْرٌ أَمْ مَنْ يَأْتِي آمِناً يَوْمَ الْقِيامَةِ اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۴۰﴾
کسانی که در مورد آیات ما کجروی میکنند، بر ما پوشیده نخواهند بود؛ آیا آن کس که به آتش [دوزخ] انداخته شود، بهتر است یا کسی که در روز رستاخیز ایمن [از مجازات] است؟ هر چه میخواهید عمل کنید که خدا به آنچه میکنید بیناست.481
فُصِّلَت (41)
40
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالذِّكْرِ لَمَّا جاءَهُمْ وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ ﴿۴۱﴾
آنان که این قرآن(1) را که برای [هدایت]شان آمده است، انکار کردهاند، [خود به تباهی افتادند] و این کتابی است شکست ناپذیر،481
فُصِّلَت (41)
41
منظور از ذکر، قرآن است؛ به آیه 44 نحل(16) توجّه فرمایید.
لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ ﴿۴۲﴾
که باطل در هیچ زمانی بر آن سلطه نیابد(1)؛ نازل شدهای است از جانب [خدای] فرزانه و شایسته ستایش.481
فُصِّلَت (41)
42
به آیه 9 حجر(15) توجّه فرمایید.
ما يُقالُ لَكَ إِلاَّ ما قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ وَ ذُو عِقابٍ أَلِيمٍ ﴿۴۳﴾
جز آنچه [از جانب انکارورزان] به رسولان پیشین گفته شده است(1)، به تو گفته نمیشود(2)؛ بیگمان صاحباختیار تو آمرزش و [در عین حال] کیفری دردناک دارد.481
فُصِّلَت (41)
43
به آیات 30 یس(36) ، 52 ذاریات(51) ، 9 قمر(54) و 109 اعراف(7) توجّه فرمایید.
به آیات 6 حجر(15) و 4 ص(38) و 36 صافّات(37) توجّه فرمایید.
وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ ءَ أَعْجَمِيٌّ وَ عَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدىً وَ شِفاءٌ وَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ فِي آذانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى أُولئِكَ يُنادَوْنَ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ ﴿۴۴﴾
اگر قرآن را نارسا نازل کرده بودیم، میگفتند چرا آیاتش به وضوح بیان نشده است؟ آیا کتابی نارسا و [مخاطبی] با زبان فصیح؟! بگو: این کتاب برای باورداران، هدایت و شفاست؛ و آنان که باور ندارند، در گوشهایشان سنگینی است(1) و قرآن بر آنان نامفهوم است(2)؛ [گویی] آنان را از راهی دور ندا میدهند.481
فُصِّلَت (41)
44
تأیید گفتار خودشان است که در آیه 5 فصلت(همین سوره) آمده است.
مفهوم این بخش از آیه به بیان دیگر در آیه 82 اسراء(17) آمده است.
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ فَاخْتُلِفَ فِيهِ وَ لَوْ لا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَ إِنَّهُمْ لَفِي شَكٍّ مِنْهُ مُرِيبٍ ﴿۴۵﴾
به موسی کتاب دادیم، در [مورد] آن اختلاف [نظر] پدید آمد؛ و اگر فرمانی از صاحباختیارت [در موردِ مهلت و آزمون] از قبل مقرّر نشده بود(1)، میان آنان [بیدرنگ] داوری میشد؛ آنان در موردِ آن [کتاب] در تردیدی آمیخته به بدگمانیاند.481
فُصِّلَت (41)
45
برای توجیه افزوده در مورد مهلت، به آیات 42 ابراهیم(14) و 45 فاطر(35) و در مورد آزمون به آیه 2 ملک(67) توجّه فرمایید، ولی اصل فرمان که از قبل صادر شده آیه 24 اعراف(7) است.
مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِنَفْسِهِ وَ مَنْ أَساءَ فَعَلَيْها وَ ما رَبُّكَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ ﴿۴۶﴾
هر که به شایستگی عمل کند، به سود خود و هر که بدی کند، به ضرر خویش کرده است(1)؛ و [اگر سنت آفرینش جز این بود،] ظلمی فاحش در مورد بندگان [بود که] دور از شأن صاحباختیار توست(2).481
فُصِّلَت (41)
46
معنی و مفهوم این عبارت به بیان دیگری در آیات 111 نساء(4) ، 44 روم(30) و 39 نجم(53) آمده است.
به زیرنویس آیه 182 آلعمران(3) مراجعه فرمایید.