لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ سَنَكْتُبُ ما قالُوا وَ قَتْلَهُمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ نَقُولُ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ ﴿۱۸۱﴾
بیگمان خدا گفتار کسانی را که گفتند: خدا نیازمند است و ما بینیازیم(1)، شنید. گفتارشان و [نیز] قتل ناحق پیامبران را ثبت خواهیم کرد و خواهیم گفت: مجازات(2) آتش را بچشید.74
آلعمران (3)
181
اشاره نیشدارِ یهودیان به موضوع آیه 11 حدید(57) است؛ و نیز در همین مضمون میگفتند، دست خدای محمّد(ص) بسته است! به آیه 64 مائده(5) توجّه فرمایید.
سیوطی نویسنده «الاتقان» توضیح داده است که «عذاب» در قرآن غالبا به معنی مجازات است؛ آیات 18 و 118 مائده(5) و بسیاری آیات دیگر، مؤید نظر اوست.
ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ ﴿۱۸۲﴾
این [مجازات] نتیجه رفتار گذشته شماست، و [گرنه] ظلم فاحشی نسبت به بندگان [میبود که] دور از [شأن] خداست(1).74
آلعمران (3)
182
خوانندگان عزیز توجّه دارند که «ظلاّم» صیغه مبالغه است و این کلمه در این آیه رابطه دقیق و ظریف با بخش ابتدایی آیه دارد؛ ضمناً این آیه را با آیه 117 هود(11) و نیمه دوّم آیه 59 قصص(28) مقایسه فرمایید.
الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنا أَلاَّ نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّى يَأْتِيَنا بِقُرْبانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ قُلْ قَدْ جاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّناتِ وَ بِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ﴿۱۸۳﴾
[آنان] کسانی [هستند] که گفتند: خدا به ما سفارش کرده است(1) که هیچ رسولی را باور نکنیم تا [گوسفندی] قربانی برای مابیاورد که آتش [ناشی از صاعقه] آن را بسوزاند؛ بگو: قبل از من، رسولانی معجزههای آشکار و آنچه خواستید برای شما آوردند، اگر راست میگویید، چرا آنان را به قتل رساندید(2)؟!74
آلعمران (3)
183
ماده «عهد» اگر با حرف «الی» به کار رود، به معنی «توصیه و سفارش» است و اگر بدون آن باشد، به معنی «پیمان» است.
به زیرنویس اوّل آیه 21 آلعمران(همین سوره) مراجعه فرمایید.
فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جاؤُ بِالْبَيِّناتِ وَ الزُّبُرِ وَ الْكِتابِ الْمُنِيرِ ﴿۱۸۴﴾
پس اگر تو را دروغپرداز شمردند، [غمگین مباش] قبل از تو [نیز] رسولانی که نشانههای روشن و گفتار پندآموز و کتاب روشن آورده بودند، مورد تکذیب قرار گرفتند.74
آلعمران (3)
184
كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاَّ مَتاعُ الْغُرُورِ ﴿۱۸۵﴾
هر کس [طعم] مرگ را خواهد چشید؛ و محقّقاً روز رستاخیز پاداشتان به تمامی داده میشود(1)؛ و هر که از آتش دوزخ برکنار مانده و به بهشت درآورده شود، به راستی کامیاب شده است؛ و زندگی دنیا جز برخورداری فریبا نیست.74
آلعمران (3)
185
مفهوم این قسمت از آیه به بیان دیگر در آیه 57 عنکبوت(29) آمده است.
لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ ﴿۱۸۶﴾
مسلّماً شما به اموال و جانهای خود آزموده خواهید شد(1)؛ و از [جانب] کسانی که قبل از شما اهلکتاب بودند و شرکورزان، [سخنان] آزار[دهنده] فراوان خواهید شنید؛ و اگر شکیبا و باپروا باشید، این نشان قدرت اراده [شما] ست.74
آلعمران (3)
186
معنی و مفهوم این بخش از آیه، در آیه 28 انفال(8) نیز آمده است.