أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَ طَعامُهُ مَتاعاً لَكُمْ وَ لِلسَّيَّارَةِ وَ حُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ ما دُمْتُمْ حُرُماً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿۹۶﴾
صید دریا و غذای آن بر شما حلال گردید(1) تا برای شما و [سایر] کاروانیان برخورداری باشد، و[لی] شکار خشکی مادام که در احرام هستید بر شما حرام شده است. در برابر خدایی که به پیشگاه او احضار(2) میشوید، پروا کنید.124
مائده (5)
96
صید دریا، آن مشکل و محدودیت شکار خشکی را که در زیرنویس آیه قبل 95 مائده(5) ذکر شده، ندارد و نسل ماهیان دریا با صید در بخشی از ساحل مضمحل نمیشود.
برای توجیه ترجمه «حشر» به بخش آخر آیه 61 قصص(28) توجّه فرمایید.
جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْيَ وَ الْقَلائِدَ ذلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿۹۷﴾
خدا، خانه با حرمت کعبه و ماه حرام(1) و قربانیهای عادی و نشاندار را وسیله قوام [کار] مردم قرار داد، تا بدانید که خدا به هر چه در آسمانها و زمین است آگاه است و به هر چیزی داناست.124
مائده (5)
97
به زیرنویس اول آیه 217 بقره(2) مراجعه فرمایید.
اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ وَ أَنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿۹۸﴾
آگاه باشید که خدا سختکیفر و [در عین حال] آمرزگاری است مهربان.124
مائده (5)
98
ما عَلَى الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما تَكْتُمُونَ ﴿۹۹﴾
رسول وظیفهای جز پیامرسانی ندارد و خدا هر چه را آشکار و پنهان دارید میداند.124
مائده (5)
99
قُلْ لا يَسْتَوِي الْخَبِيثُ وَ الطَّيِّبُ وَ لَوْ أَعْجَبَكَ كَثْرَةُ الْخَبِيثِ فَاتَّقُوا اللَّهَ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿۱۰۰﴾
بگو: هرگز پلید و پاک یکسان نیستند، هرچند فراوانی پلید تو را به شگفت آرد؛ ای خردمندان(1)، در برابر خدا پروا کنید، بسا که رستگار شوید.124
مائده (5)
100
الباب: جمع لُبّ: عقل، خرد، مغز.
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ وَ إِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ تُبْدَ لَكُمْ عَفَا اللَّهُ عَنْها وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ ﴿۱۰۱﴾
ای ایمانآوردگان، از اموری پرس وجو مکنید که اگر بر شما آشکار شود، ناراحتتان میکند؛ اگر [صبر کنید و] پرسش آن را به هنگام نزول آیات قرآن واگذارید، [به موقع] برای شما آشکار خواهد شد؛ خدا از آن [پرسشهای بیجا] درگذشت؛ و خدا آمرزگاری است بردبار.124
مائده (5)
101
قَدْ سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها كافِرِينَ ﴿۱۰۲﴾
قبل از شما گروهی از این پرسشها کردند و آنگاه بدانها انکار ورزیدند(1).124
مائده (5)
102
احتمالاً اشاره به درخواست گروهی از بنیاسرائیل است که در آیه 55 بقره(2) و 153 نساء(4) آمده و نیز درخواست گروهی از همراهان عیسی که در آیات 112-115 مائده(همین سوره) آمده است.
ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ وَ لا وَصِيلَةٍ وَ لا حامٍ وَ لكِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ ﴿۱۰۳﴾
خدا [حکمی] در مورد بحیره و سائبه و وصیله و حامی مقرّر نکرده است(1)، بلکه انکارورزان دروغ به خدا نسبت میدهند؛ و بیشترشان بیخردند.124
مائده (5)
103
«بحیره» در لغت به معنی «گوش شکافته» و اصطلاحاً به ماده شتری میگفتند که پنج بار زائیده و پنجمی نر باشد؛ گوش آن را شکاف میدادند و رها میکردند و خوردن گوشت آن را حرام میدانستند. «سائبه» در لغت به معنی «رها» و اصطلاحاً به ماده شتری میگفتند که نذر بتها میکردند؛ در آن صورت کسی حق گرفتن آن را نداشت. «وصیله» در لغت به معنی «رسیده و پیوسته» و اصطلاحاً به گوسفندی میگفتند که دوقلوی نر و ماده زائیده و کشتن آن را حرام میدانستند. «حامی» در لغت به معنی «حمایتکننده» و اصطلاحاً به حیوان نری میگفتند که در یک فصل، 10 بار برای تلقیح 10 ماده از آن استفاده شده باشد. خوردن گوشت همه این چهار مورد را حرام میدانستند.