لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ ﴿۹۲﴾
هرگز به نیکی دست نخواهید یافت، مگر اینکه از آنچه دوست میدارید انفاق کنید(1)؛ و هر چه انفاق کنید، خدا البته بدان آگاه است.62
آلعمران (3)
92
قید «ممّا تحبّون» در آیه، اشاره به موضوعی است که در آیه 267 بقره(2) آمده است؛ ضمناً به آیه 8 انسان(76) هم توجّه فرمایید.
كُلُّ الطَّعامِ كانَ حِلاًّ لِبَنِي إِسْرائِيلَ إِلاَّ ما حَرَّمَ إِسْرائِيلُ عَلى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْراةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْراةِ فَاتْلُوها إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ﴿۹۳﴾
همه خوردنیها بر دودمان یعقوب حلال بود، جز آنچه یعقوب قبل از نزول تورات [بنا به ملاحظات مزاجی] بر خود تحریم کرده بود(1)؛ [ولی یهودیان میگفتند: از قبل، در شریعت ابراهیم حرام بوده] بگو: اگر راست میگویید، تورات را بیاورید و بخوانید.62
آلعمران (3)
93
مفسّران گفتهاند یعقوب از گوشت و شیر شتر به دلیل ناسازگاری که با طبع او داشت پرهیز میکرد. بازماندگان او در این مورد از او پیروی کردند و تدریجاً برای نسلهای بعدی این توهّم پیش آمد که به فرمان خدا تحریم شده و در آیین ابراهیم هم حرام بوده است؛ لذا بر پیامبر ایراد میگرفتند که شریعت ابراهیم را نقض میکند. آیه در مقام پاسخگویی به این ایراد است.
فَمَنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ﴿۹۴﴾
بعد از این [توضیح] آنان که دروغ به خدا نسبت دهند، ستمکارند.62
آلعمران (3)
94
قُلْ صَدَقَ اللَّهُ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿۹۵﴾
بگو: خدا راست گفته است؛ از آیین ابراهیم که حقگرا بود و در جرگه شرکورزان نبود، پیروی کنید.62
آلعمران (3)
95
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ ﴿۹۶﴾
بتحقیق نخستین خانهای که برای [نیایش] مردم مقرّر شده، همان است که در مکّه(1) قرار دارد، [و] برای جهانیان مبارک و هدایت است.62
آلعمران (3)
96
«بکّه» همان «مکّه» است که «م» آن تبدیل به «ب» شده است.
فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ ﴿۹۷﴾
در آن [خانه] نشانههای روشنی است، [از جمله] پایگاه [عبادت] ابراهیم؛ و هر که به آنجا درآید، امنیت خواهد داشت؛ و بر مردم [واجب] است هر که توان رفتن دارد، برای [عبادت] خدا، آهنگ(1) آن خانه کند و هر که انکار کند، [توفیق را از خودش سلب کرده که] خدا از جهانیان بینیاز است(2).62
آلعمران (3)
97
حج به فتح و کسر حاء، هر دو به یک معنی است قصد کردن.
مفهوم این عبارت به بیان روشنتر و رساتر در آیات 8 ابراهیم(14) و 15 فاطر(35) آمده است.
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ شَهِيدٌ عَلى ما تَعْمَلُونَ ﴿۹۸﴾
بگو: ای اهلکتاب، چرا آیات خدا را انکار میکنید، با آنکه خدا گواه رفتار شماست؟62
آلعمران (3)
98
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَها عِوَجاً وَ أَنْتُمْ شُهَداءُ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿۹۹﴾
بگو: ای اهلکتاب، چرا کسانی را که ایمان دارند از راه خدا بازمیدارید و آگاهانه آن [راه] را بیراهه و ناهموار جلوه میدهید؟ خدا از آنچه میکنید غافل نیست.62
آلعمران (3)
99
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقاً مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ كافِرِينَ ﴿۱۰۰﴾
ای ایمانآوردگان، اگر از گروهی از اهلکتاب [که با آیین شما عناد دارند] اطاعت کنید، شما را پس از ایمانتان به انکار بازگردانند.62
آلعمران (3)
100